Monthly Archives: lipiec 2014

———————————————————————————————————————————————

Kopciowo – obecnie miasto na Litwie znajduje się w pobliżu zbiegu Białej Hańczy. Jego atutem jest zniewalająca przyroda – wiele rzek i jezior. Historia osady datowana jest na wiek XVI.

W XIX wieku przez miasto przebiegały ważne szlaki handlowe.

——————————————————————————————————————————————–

————————————————————————————————————————————————

Dziś wydaje się senne, leniwe.  Nikt z mieszkańców już nie używa nazwy ,,Kopciowo. Miejscowość oficjalnie nazywa się Kapčiamiestis.

———————————————————————————————————————————————–

W czasie II wojny światowej prawie doszczętnie zniszczone. Wiele obecnych domów wzorowanych jest na wzór przedwojennych z drewna.

———————————————————————————————————————————————-
Kościół Opatrzności zbudowany w 1956 roku.

Zdjęcia: Joanna Wieczorek

———————————————————————————————————————————————-

http://wwww.polskiemuzy.pl

Pod kurzem historii  znajdziemy pomnik Emilii Plater.

———————————————————————————————————————————————-

Takie miejsca zawsze są dla mnie szczególne. Bardzo bogata i obszerna historia Polski obfituje zarówno w piękne zwycięstwa jaki smutne porażki. Dla upamiętnienia najważniejszych wydarzeń pozostających na kartach historii powstają Miejsca Pamięci Narodowej.

Stanowią one szczególny wyraz pamięci o postaciach i wydarzeniach zajmujących ważne miejsce w historii Narodu i Państwa Polskiego. Cieszy me serce, gdy pomnik jest zadbany i pamięć ludzi, którzy oddali życie za Ojczyznę nie gaśnie …

———————————————————————————————————————————————–

(…) W czasie gdy na Franciszka Wysockiego gromadzono obciążające dowody i meldunki, on sam pracował bardzo gorliwie. 11 lutego 1944 spotkał na drodze poszukiwanego przez Niemców Antoniego Wowaka. W rozmowie Antoni Wowak wspomniał, że idzie do Michała Walczaka ps. ,,Stary” zamieszkałego w Krejwincach, gdzie będzie się ukrywał trzy dni, a później poszuka innego domu. Jeszcze tego samego dnia gestapowcy z żandarmerią otoczyli dom Walczaka i zapytali, gdzie jest Antoni Wowak.

Michał Walczak odpowiedział, że nikt taki do niego nie przyszedł. Zirytowany pewny Niemiec odparł, że Wowak przyszedł dziś rano i zostanie na trzy dni. Przeprowadzona rewizja dała wynik znaleziono Wowaka i ukrytą przy nim broń, pistolet marki ,,Hispan”. Razem z Wowakiem aresztowano Michała Walczaka ps. ,,Stary”. Walczak był aktywnym członkiem AK. Obu przewieziono do gestapo na przesłuchanie. W czasie przesłuchania torturowany Antoni Wowak przyznał się, że w swoim gospodarstwie ma dwa karabiny francuskie berthiera. Skutego przywieziono na miejsce ukrycia broni. Zawieszono mu na szyi dwa znalezione karabiny i zrobiono zdjęcie. Niemiec po zrobieniu zdjęcia wygłosił łagodną mowę do Antoniego Wowaka, że może liczyć na łaskę jeśli wyda członków A.K i inną ukrytą broń. Pozwolił również prowokacyjnie na rozmowę na osobowości z żoną, liczył, że skłoni ona Antoniego Wowaka do wydania nazwisk.

W rozmowie żona zapytała cicho męża, kto wiedział, że był on u Walczaka, odpowiedział że wiedział tylko Franciszek Wysocki.
Gestapo Antoniego Wowaka mimo tortur nie złamało, nie zdradził żadnych nazwisk, i szczegółów ukrycia broni. Został publicznie powieszony 30.04.1944 we wsi Podnowinka razem z Michałem Walczakiem ps. ,,Stary”, Karłowiczem Edwardem ps. ,,Leśnik”, Józefem Jakubowskim, ps. ,,Sokół”, Karpowiczem Władysławem, Nowakiem Antonim, Hipolitem Zarębą i Milewskim Józefem z Frącek. Wszystkich straconych pochowano w żwirowni (…).

Fragment artykułu: Gestapowska agentura na Suwalszczyźnie 1939-1944. Rola i skutki przygotowanego przez  Mirosława Surmacza z Suwalskiego Stowarzyszenia Miłośników Historii. Więcej informacji na stronie: http://ojczyzna-suwalszczyzna.pl

Zdjęcia: Joanna Wieczorek

———————————————————————————————————————————————-

Przystanek Binduga-położony jest na wysokim brzegu jeziora Wigry, skąd roztacza się widok na malowniczą zatokę:)

Bartny Dół  i urocza panorama z największymi w Polsce wyspami jeziornymi: Ordów i Ostrów.

———————————————————————————————————————————————

Zdjęcia: Joanna Wieczorek

———————————————————————————————————————————————

Jezioro Wigry położone jest w północno-wschodniej części Polski, w dorzeczu Czarnej Hańczy, w samym sercu Wigierskiego Parku Narodowego, stanowiąc największy i najcenniejszy jego obiekt hydrograficzny. Wigry są jednym z 42 jezior występujących w granicach Parku i tak, jak większość jezior objęte zostało ochroną częściową. Nazwa jeziora pochodzi prawdopodobnie od litewskiego przymiotnika vingrus – kręty, co właściwie opisuje kształt tego akwenu.
Powstanie jeziora Wigry, jak i ostateczne ukształtowanie całego terenu Parku, związane jest z okresem ostatniego zlodowacenia. W swoim maksymalnym zasięgu lądolód pokrywał obszar rozciągający się od północy po dolinę Biebrzy. W okresie tym wyżłobione zostały pod lodowcem rynny o stromych zboczach i nierównym dnie, między innymi rynny jeziora Wigry. Wody wypływające spod czoła lodowca wynosiły materiał piaszczysto-żwirowy i tworzyły pokłady sandrowe. Po okresie ocieplenia, któremu towarzyszyło wycofywanie się (recesja) lodowca, nastąpiło ponowne ochłodzenie klimatu i powtórne nasuwanie się (transgresja) czoła lądolodu w kierunku południowym – tzw. subfaza wigierska. Napierający lądolód częściowo zniszczył wcześniejsze moreny czołowe i zmienił formę wzniesień, których pozostałościami są obecnie wyspy na jeziorze Wigry: Ordów, Ostrów i Krowa. W następnym okresie, znanym jako subfaza hańczańska, czoło lodowca rozdzieliło się na liczne loby i charakteryzowało się znaczną ruchliwością. U schyłku plejstocenu, około 14 tysięcy lat temu, rozpoczął się okres ostatecznego rozpadu i zaniku pokrywy lodowej. Ogromne bryły i płaty lodu roztapiały się bardzo wolno. W miejscu występowania zagrzebanych brył lodowych pojawiały się początkowo płaskie obniżenia, w których rozwijała się roślinność torfowiskowa. Dopiero istotne ocielenie klimatu, które nastąpiło około 12 tysięcy lat temu, doprowadziło do szybkiego pogłębiania się jezior, aż do ostatecznego wytopienia się lodów. W tym okresie powstała większość jezior obecnego Parku, w tym kompleks połączonych mis jeziornych tworzących Prawigry. W długim procesie wypełniania się osadami dennymi, zarastania stref brzegowych i płycizn Prawigry przekształciły się stopniowo w grupę 14 jezior i jeziorek, o łącznej powierzchni około 2,5 tys. ha.

———————————————————————————————————————————————–
Jezioro Wigry jest jednym z najgłębszych i największych jezior Polski. Powierzchnia zwierciadła wody Wigier wynosi 2 118,3 ha, a leżących na nim wysp – 68,4 ha. Maksymalna głębokość zbiornika wynosi 73,0 m, a średnia 15,8 m. Jezioro jest akwenem bardzo zróżnicowanym pod względem batymetrii i kształtu misy jeziornej. Charakteryzuje się bardzo dobrze rozwiniętą linią brzegową, której długość wynosi 72,0 km, z czego prawie 29 km przypada na brzegi porośnięte lasem. Długość maksymalna jeziora wynosi 17,5 km, szerokość – 3,5 km, a objętość misy jeziornej – 336 726,7 tys. m3.

   Misę jeziora tworzą dwie rynny, połączone poprzecznym zagłębieniem moreny dennej. Jezioro odznacza się niezwykle urozmaiconą rzeźbą dna. Można tu spotkać liczne głęboczki oddzielone od siebie płyciznami śródjeziornymi oraz strome skarpy o wysokości dochodzącej do 30 metrów. Ze względu na znaczne zróżnicowanie zbiornika całe jezioro zostało podzielone na pięć części: Plos Wigierski, Plos Szyja, Plos Zakątowski, Plos Bryzglowski i Zatokę Wigierki.
Plos Wigierski (zwany także Plosem Północnym) stanowi morenową część jeziora. Wyraźnie widoczne są trzy duże zatoki, z których dwie – Zatoka Zadworze (Zat. Północna) i Zatoka Wschodnia oddzielone są od siebie długim, głęboko wcinającym się w plos Półwyspem Klasztornym. We wschodniej części plosa znajduje się Zatoka Hańczańska, do której wpadają wody Czarnej Hańczy. Czarna Hańcza w swoim biegu przecina jezioro z zachodu na wschód i opuszcza wody Wigier u podnóża Półwyspu Klasztornego. Występuje tu kilka wysp, z których największą jest Wyspa Mysia. Największe głębokości w tej części jeziora przekraczają 50 m, a w miejscu zetknięcia się Plosa Wigierskiego z Plosem Szyja – środkową, rynnową częścią jeziora znajduje się maksymalna głębokość 73 m.
   Plos Szyja jest rynną przebiegającą z północnego zachodu na południowy wschód. Głębokości jeziora przekraczają tu 50 metrów.

Plos Zakątowski (Ploso Środkowe) ma formę jeziora morenowego. Występują tu dwie duże zatoki: Krzyżańska – wcinająca się głęboko w ląd w południowo-wschodniej części jeziora i Pod Rzeczką (Zat. Wasilczykowska). W tej części jeziora występują rozległe mielizny i kilka wysp, m.in. Wyspa Kamień. Maksymalna głębokość plosa wynosi 42 metry.
Plos Bryzglowski (Ploso Zachodnie) posiada rozległe mielizny śródjeziorne i liczne wyspy, z największą wyspą jeziora Wyspą Ostrów. W północnej części plosa występują dwie duże zatoki: Przewłokowa i Słupiańska. Dno plosa jest bardzo nieregularne, z licznymi głęboczkami i progami, w których gromadzą się osady wapienne pochodzenia organicznego. Największa głębokość w tej części jeziora dochodzi do 44 metrów.
   Zatoka Wigierki stanowi wąską i wydłużoną część rynnową jeziora, zamkniętą od zachodu Zatoką Uklei. Obje zatoki oddzielone są od siebie wyraźnym progiem podwodnym.

Walory przyrodnicze
   Zróżnicowanie warunków siedliskowych w strefie przybrzeżnej (litoralu) jeziora Wigry wpływa na skład i liczebność występujących tu zespołów roślinnych i zwierzęcych. Rośliny wynurzone, wśród których dominuje trzcina (Phragmites australis), rosną w pasie o zmiennej, lecz na ogół niewielkiej szerokości – od kilku do kilkunastu metrów. Trzcinie towarzyszą inne rośliny wynurzone – pałki (Typha sp.), oczerety (Schoenoplectus sp.), kłoć wiechowata (Cladium mariscus), jeżogłówki (Sparganium sp.) i skrzypy (Equisetum sp.). Za pasem szuwarów, zwłaszcza w zatokach nie narażonych na silne falowanie, występuje pas roślin z liśćmi pływającymi. Tworzy go głównie grążel żółty ((Nuphar luteum) oraz znacznie rzadziej grzybienie północne (Nymphaea candida). Dno strefy przybrzeżnej jeziora porastają także rośliny zanurzone. Choć w wielu miejscach narażonych na silne falowanie roślinność zanurzona jest bardzo skąpa, to w innych, spokojniejszych i głębszych, występują podwodne łąki. Ich skład gatunkowy jest zróżnicowany, z dominującymi w ostatnich latach rogatkiem (Ceratophylum sp.), rdestnicami: ścieśnioną (Potamogeton compressus), przeszytą (P. perfoliatus) i lśniącą (P. nitens) oraz włosienicznikiem (Batrachium sp.). W strefie przybrzeżnej i na głębokościach do 5-6 m występują glony nitkowate. Ich okresowo liczne występowanie wskazuje na postępujący proces wzrostu żyzności (eutrofizacji) Wigier.

   Roślinność szuwarowa zajmuje ogółem powierzchnię ponad 230 ha, co stanowi prawie 11% powierzchni jeziora Wigry. Występuje prawie na całej długości linii brzegowej (osłania około 90% brzegów). Strefa roślinności wynurzonej jest miejscem lęgów i wyprowadzania piskląt ptaków wodnych, miejscem żerowania i schronieniem dla narybku oraz siedliskiem występowania wielu zespołów bezkręgowców. Niektóre z bezkręgowców strefy pobrzeża zasługują na szczególną uwagę. Nalezą do nich, na przykład, zespoły wrotków (Rotatoria) zasiedlających wypełnione wodą przestrzenie pomiędzy ziarnami piasku. Dno głębin jeziora zasiedlają zespoły słabo dotychczas poznanej fauny bezkręgowców. Do najciekawszych zwierząt zamieszkujących ciemne i zimne wody przydenne należą niektóre skorupiaki, w tym będący reliktem polodowcowym obunóg Pallasea quadrispinosa oraz larwy wodzieni (Chaoborus sp.).
   W wodach Wigier odnotowano do tej pory występowanie 28 gatunków ryb, w tym: okonia (Perca fluviatilis), szczupaka (Esox lucius), stynki (Osmerus eperlanus), lina (Tinca tinca), kiełbia (Gobio gobio), pstrąga potokowego (Salmo trutta morpha fario), sielawy (Coregonus albula), siei (Coregonus lavaretus), suma (Silurus glanis) i troci jeziorowej (Salmo trutta morpha lacustris). Dwa ostatnie gatunki ryb zostały w ostatnich latach ponownie wprowadzone do wód Wigier w ramach prowadzonej przez Park ochrony ekosystemów wodnych. Ochrona ta polega m.in. na zachowaniu różnorodności w zespołach ryb, poprzez niedopuszczenie do wyginięcia gatunków autochtonicznych oraz restytucji gatunków uprzednio występujących, które ustąpiły na skutek wpływu czynników antropogenicznych.

   Jezioro Wigry jest ważną ostoją dla wielu gatunków ptaków. Aktualnie gniazduje tu co najmniej 85 gatunków ptaków, w tym 29 wodnych i wodno-błotnych. Do najliczniejszych gatunków należą: trzcinniczek (Acrocephalus scirpaceus), mewa śmieszka (Larus ridibundus), perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus), łyska (Fulica atra) i trzciniak (Acrocephalus arundinaceus). Z gatunków nielęgowych często można spotkać stada kormoranów czarnych (Phalacrocorax crabro), przylatujących nad jezioro w celu zdobycia pokarmu. Gatunek ten umieszczony jest w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt”, ze statusem gatunku wyprowadzonego z zagrożenia. Jezioro Wigry jest rejonem lęgowym siedmiu innych gatunków ptaków, które jako szczególnie zagrożone włączone zostały do „Polskiej czerwonej księgi zwierząt”. Są to: bąk (Botaurus stellaris), gągoł (Bucephala clangula), kania ruda (Milvus milvus), bielik (Haliaeetus albicilla), kropiatka (Porzana porzana), zielonka (Porzana parva) i wąsatka (Panurus biarmicus). Do najcenniejszych lokalnych ostoi ptaków, w obrębie jeziora, należą pasy szuwarów w rejonie Magdalenowa, Czerwonego Folwarku i Rosochatego Rogu, gdzie ma swoje lęgowiska m.in. bąk i wąsatka.

Turystyka i rekreacja
Jezioro Wigry jest jednym z ośmiu jezior Parku udostępnionych do celów turystycznych i rekreacyjnych. Uprawianie turystyki wodnej dozwolone jest w okresie od 1 czerwca do 31 października, z wyjątkiem akwenu położonego na południe od wysp Ordów, Ostrów i Krowa, na którym sezon turystyczny rozpoczyna się od 15 czerwca. Jezioro można zwiedzać kajakiem, łodzią wiosłową, żaglówką lub innym sprzętem pływającym bez silnika spalinowego. W okresie wolnym od lodu po jeziorze pływa statek spacerowy mogący pomieścić około 25 osób. W okresie zimowym dozwolone jest uprawianie sportów bojerowych i łyżwiarstwa. Turystów obowiązują przepisy ochrony przyrody, w tym zakaz wpływania w strefę szuwarów, postoju sprzętu pływającego przy wyspach, niszczenia roślinności wodnej, płoszenia zwierząt, podwodnego polowania oraz nurkowania z butlami tlenowymi. Z uprawiania turystyki wyłączony jest pas wodny o szerokości 100 metrów przylegający do brzegów jeziora na odcinku od Zatoki Hańczańskiej do półwyspu Łysocha. Wędkowanie może się odbywać po wykupieniu licencji na sportowy połów ryb według zasad zbliżonych do regulaminu Polskiego Związku Wędkarskiego, lecz z pewnymi ograniczeniami. Przy każdej zakupionej licencji znajduje się regulamin połowu określający zasady obowiązujące w danym roku.

Wigierski Park Narodowy/Tekst: Lech Krzysztofiak

Zdjęcia: Joanna Wieczorek

——————————————————————————————————————————————–

Skarby podominikańskiej bazyliki
W sejneńskiej bazylice znajduje 600-letnia drewniana gotycka figura szafkowa Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Prawdopodobnie jest to jedyna figurka na świecie, która przedstawia całą Trójcę Świętą. Po ,,otwarciu” sukienki, figurka staje się tryptykiem ukazującym wizerunek Boga Ojca, Syna i Ducha Świętego.

Od takich widoków oczy mogą zaboleć:)

Zdjęcia: Joanna Wieczorek

———————————————————————————————————————————————–

  Cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej w Berżnikach – usytuowany około kilometra na południowy wschód w kierunku przejścia granicznego Berżniki – Kopciowo /Kapciamiestis/. Jest założony na planie wieloboku i ogrodzony drewnianym płotem z bramką od strony żwirowej drogi. W centralnej części znajduje się pomnik zwieńczony betonowym krzyżem z tablicą w języku polskim.

———————————————————————————————————————————————–

Za pomnikiem znajdują się dwa drewniane krzyże połączone ramionami: prawosławny i łaciński.

———————————————————————————————————————————————

Mogiły ziemne oznaczone drewnianymi krzyżami łacińskimi ułożone są w 5 rzędów. Wpisany do rejestru zabytków nr rej.: 324 z dn.10.03.1983 roku. Toczyły się tu, na tych terenach w lutym 1915 roku decydujące walki o oskrzydlenie 10. Armii Rosyjskiej. Pochowanych jest tu 153 żołnierzy niemieckich oraz 358 żołnierzy rosyjskich. Jest zachowany w dobrym stanie. Obiekt podlega ochronie prawnej.

Zdjęcia: Joanna Wieczorek

———————————————————————————————————————————————

Było tu niegdyś uroczysko leśne, którego nazwa pochodziła od litewskiej nazwy brzozy. W 1510 roku namiestnikiem przełomskim został Michał Jurewicz Pac. Pod jego władztwem szybko nastąpiła kolonizacja puszczy. To on założył dwór i wybudował obok kościół – które dały początek wsi Berżniki.

———————————————————————————————————————————————

Później bezpośredni zarząd nad okolicą – po śmierci Paca – przejęła Królowa Bona. Do dziś wzgórze z cennymi zabytkami ludowej zabudowy, nazywane jest jej imieniem. Dzięki działaniom królowej w latach 1547-1557 założono miasto, które otrzymało prawa magdeburskie.

———————————————————————————————————————————————–

—————————————————————————————————————————————–

Dwór zbudowany przez Paca był wówczas siedzibą zarządu majątku, a później przez 200 lat starostwa berżnickiego. Prawa miejskie Berżnikom zostały odebrane przez Prusaków w 1805 roku. Od tego czasu miasteczko podupadło. Dużym ciosem było również zlikwidowanie w końcu lat siedemdziesiątych XX w. gminy.

———————————————————————————————————————————————

Źródło informacji: http://www.suwalszczyzna.com.pl

Zdjęcia: Joanna Wieczorek

———————————————————————————————————————————————–

 Blizno, przepięknie położone jezioro na skraju Puszczy Augustowskiej, jeszcze kilkanaście lat temu było zapomniane. Bardziej znane i popularne wśród wędkarzy stało się za sprawą rozwoju agroturystyki.

Ongiś flagowymi rybami tego jeziora były okonie, szczupaki i leszcze (widziałem leszcze mierzące po 70 cm). Żeby złowić ówczesny komplet szczupaków (cztery sztuki) wielkości 50-70 cm, wystarczyło trzy godziny łowić na obrotówkę lub zupełnie tu wówczas nieznanego woblera. Lata minęły, ryb ubyło, lecz nadal jest to łowisko bardzo atrakcyjne, zwłaszcza poza sezonem turystycznym. Tylko w lipcu i sierpniu nad brzegami Blizna panuje wzmożony ruch. Cała północna strona jeziora jest zapchana domkami i pomostami, przy których wre wczasowe życie, nie zawsze sprzyjające wędkowaniu. Na szczęście jezioro objęte jest strefą ciszy, więc nie wolno używać spalinowych silników. Od hałasu można uciec na południową część jeziora, która styka się z Puszczą Augustowską.

———————————————————————————————————————————————–

Blizno ma dosyć regularny, wydłużony kształt i słabo rozwiniętą linię brzegową. Jego powierzchnia wynosi 240 ha, długość 4,9 km, szerokość maksymalna około 600 m, największa głębokość 28 m (w środku zbiornika). Na jeziorze są dwie wyspy. Jego brzegi porasta szeroki pas trzcin i sitowia, co uniemożliwia połowy z brzegu. Tuż za pasem trzcin dość obficie rośnie wywłócznik kłosowy, moczarka, lilie wodne oraz rdestnice. Oba końce jeziora są płytsze i tam występuje najwięcej roślinności zanurzonej.

Miejsce wyjątkowo piękne:)

———————————————————————————————————————————————-

Ta część jeziora, z której wypływa rzeczka Blizna (szlak kajakowy prowadzący do Rospudy), to dobre, zwłaszcza wiosną, łowisko szczupaków, okoni i linów. Ponadto w jeziorze są płocie, krąpie, leszcze, wzdręgi, okonie, węgorze, a po przeprowadzonych przed paru laty zarybieniach także troć jeziorowa. Ponieważ z brzegu do wody sięgnąć nie można, trzeba wędkować z łodzi lub pontonu. Latem najlepiej przywieźć je ze sobą, poza sezonem wakacyjnym łódź można wypożyczyć w Atenach i Danowskich. Jezioro jest objęte strefą ciszy.

Źródło informacji: Andrzej Radaszkiewicz

Zdjęcia: Joanna Wieczorek

———————————————————————————————————————————————–