Wycieczka do Muzeum Miasta Pabianic-11.10.2016

11 października 2016

Dnia 11 października 2016 roku klasa VI udała się ma wycieczkę do Muzeum Miasta Pabianic na cykl lekcji historyczno-przyrodniczych. Celem wyjazdu była przede wszystkim integracja zespołu klasowego. Ponadto poznanie historii miasta w okresie kapituły krakowskiej.

—————————————————————————————————————————————

Z zakresu przyrody uczestniczyliśmy w arcyciekawych zajęciach pn. Polowanie o zmierzchu czyli kilka słów o naszych sowach, które poświęcone były wspaniałym myśliwym, jakimi są sowy /w zakresie ich biologii oraz roli w kulturze człowieka/.

—————————————————————————————————————————————

W miarę upływu czasu spostrzegam, że ludzie, których rozumiem najmniej, to ci, których znam najlepiej. Moi przyjaciele są zagadkami…

—————————————————————————————————————————————-

Przyjaźń to najwspanialszy i najbardziej kosztowny dar…

—————————————————————————————————————————————-

Tylko ludzie o wielkich zaletach serca mają przyjaciół…

—————————————————————————————————————————————

Siedliskiem przyjaźni jest serce, ale dochodzimy do niej drogą zrozumienia…

—————————————————————————————————————————————

Wykreślić ze świata przyjaźń… to jakby zgasić słońce na niebie…

—————————————————————————————————————————————

Prowadzący zajęcia Pan Piotr Poreda opowiedział nam o dworze pabianickim, który był siedzibą regensów kapituły krakowskiej. Został wzniesiony w trzeciej ćwierci XVI wieku. Pierwsze jego ślady znajdujemy w pracach Władysława Tatarkiewicza, który wymienił go w swej syntetycznej pracy o nowożytnej architekturze w Polsce.

—————————————————————————————————————————————

Dalej opowiadał: Pabianice stanowiły od XIV wieku – kiedy to około roku 1350 podniesiono je do rzędu miast – ośrodek włości kapituły krakowskiej, powstałej na terenie dawnej kasztelani chropską zwanej. Tutaj mieściła się siedziba administracji rozległych i bogatych dóbr, w których skład wchodziły dwa miasta (Pabianice i Rzgów) oraz liczne wsie i folwarki.

—————————————————————————————————————————————–

Z ramienia kolegium kapitulnego kanoników krakowskich zarządzali włością wybierani kanonicy – regensi; stała administracja spoczywała w rękach urzędnika świeckiego – podstarościego, odpowiedzialnego wobec duchownych lustratorów wizytujących posiadłości co kilka lat. Dopiero od końca XVI wieku oddawano dobra w dzierżawę tenutariuszów, noszących tytuł starosty.

—————————————————————————————————————————————–

Siedziba pabianicka położona była na zachodnim skraju średniowiecznego miasta, koncentrującego się wokół Starego Rynku sięgającego swym początkiem XIV wieku.

Usytuowana na brzegu rzeki Dobrzynki, nie opodal kościoła parafialnego, znajdowała tam dogodne miejsce obronne wśród podmokłych rozlewisk. Część zabudowań znajdowała się na przeciwnym (lewym) brzegu rzeki, gdzie w połowie XVI wieku powstało Nowe Miasto. Do początku XIX wieku dwór i kościół były jedynymi budynkami murowanymi w mieście, często niszczonymi przez liczne pożary.

Do budowy przystąpiono 1565 roku i trwała ona 5 lat. Budowniczym i twórcą pabianickiego dworu był murator – Wawrzyniec Lorek. Ówczesny regens Stanisław Dąbrowski zawarł z nim umowę w 1565 lub 1566 roku. Zapłatą dla Lorka miało być 50 florenów i naturalia np. owies, pszenica itp. Z początkiem 1571 roku budowa była już całkowicie ukończona, a w roku następnym Lorek otrzymał pozostałość należnego mu mocą kontraktu wynagrodzenia. Zapewne w gotowym już budynku malarz Melchior wykonywał dekoracje malarską górnej izby, nad bramą; dowiadujemy się też, że zatrudniony był w tym czasie stolarz Hanusz.

—————————————————————————————————————————————–

Już w średniowieczu istniał na tym terenie dwór mieszkalny, siedziba regensów kapituły i miejsce gdzie znajdował się skarbiec włości; wspomina o nim Długosz. Wieżę otoczono pod koniec XV wieku ziemnymi obwarowaniami, wzniesiono przy nim basztę strzegącą dostępu przez most oraz samborzę obok wejścia do fortalicji; było to zasługą kanonika Bernarda Lubrańskiego pełniącego w roku 1496 funkcję tenutariusza dóbr.

—————————————————————————————————————————————–

W początku XVI wieku podejmowano dalsze prace dla zapewnienia większej obronności dworu i jego licznych drewnianych zabudowań: wzmacniano budynki, zbudowano nowy most prowadzący do wieży, a nawet ozdobiono zegarem fundacji kanonika Mikołaja Krzyckiego.

Już wówczas kapituła uznała konieczność wzniesienia nowej murowanej siedziby w Pabianicach. W tym też celu w 1531 roku założono cegielnię. W 1532 roku dwór uległ częściowemu zniszczeniu na skutek pożaru. Jednak straty zostały odbudowane, a przy samborzy wzniesiono murowane schody. W 1550 roku kapituła zdecydowała się na rozbudowę dworu. Do realizacji planów doszło w 1564 roku po wizytacji. Mówiło się wówczas o budowie murowanej wieży, czyli fortalicji z cegły palonej, wraz ze sklepionymi pomieszczeniami, mającymi służyć do przechowywania kosztownych rzeczy, jak również o obwarowaniu samego miasta i otoczeniu go w części murowanym, w części drewnianym ogrodzeniem.

—————————————————————————————————————————————-

Jednorodny budynek dworu pabianickiego wzniesiony został z typowej dla tego okresu renesansowej cegły o niezbyt wielkich wymiarach. Ściany jego zapewne od razu były tynkowane, zgodnie z nowym zwyczajem coraz powszechniej stosowanym w drugiej połowie XVI wieku. Ciosu piaskowcowego użyto do obramowań okien, strzelnic i nielicznych portali, ponadto wykonano z niego część elementów wieńczących attykę.

—————————————————————————————————————————————–

Przestrzeń między nim a pd. alkierzem wypełnia przybudówka z klatką schodową, wyodrębnioną z budynku. Zasadniczy podział wnętrza uzyskano przez niesymetryczne przecięcie prostokąta dwoma prostopadłymi ścianami, dzielącymi go na każdej kondygnacji – na cztery nierównej wielkości pomieszczenia. Pozostałe izby mieszczą się w alkierzach i w ryzalicie zach. Jeszcze w XIX wieku wejście mieściło się w elewacji południowej. W XX w. drzwi zamurowano i wybito obok we wschodniej ścianie alkierza. Były one osłonięte drewnianym gankiem, dostępnym przez schody.

—————————————————————————————————————————————–

Na belce jednego z okien widnieje napis renesansową maiuskułą: SIC TRA(N)SIT GL(ORI)A MUNDI, a na jeszcze innych (głównie w elewacji wschodniej) możemy znaleźć małe herby kapituły krakowskiej, oraz inicjały S.D. (Stanisław Dąbrowski). Dwór Obronny w Pabianicach należy zaliczyć do jednego z najciekawszych pod względem architektonicznym, historycznym i wizualnym zabytków woj. łódzkiego.

—————————————————————————————————————————————–

Biolog, Pan Tomasz Przybyliński przybliżył nam tajemniczych, nocnych łowców-sowy…

—————————————————————————————————————————————-

Poznaliśmy kilka gatunków sów m.in.: puszczyka, uszatkę, puchacza, włochatkę i sóweczkę.

—————————————————————————————————————————————–

Dowiedzieliśmy się o ,,nocnych nasłuchach”, tzn., że w identyfikacji sów o wiele ważniejsza jest znajomość głosów aniżeli ich wyglądu zewnętrznego. Najbardziej skuteczną metodą lokalizacji jest przeprowadzenie nasłuchu w odpowiednim okresie roku i o właściwej porze, zwykle w godzinach wieczorno-nocnych. Niezbędna jest dobra znajomość podstawowych głosów.

—————————————————————————————————————————————–

Wypluwki, czyli zrzutki to niestrawione resztki pokarmu (sierść, pióra, chitynowe części owadów, kości ssaków i ptaków) w postaci zwartych klusek usuwane z żołądka ruchami wymiotnymi. Po zebraniu większej ilości wypluwek można dokonać analizy ich zawartości, posługując się metodą polegającą na namoczeniu wypluwek w wodzie, rozdrobnieniu i oddzieleniu materiału kostnego przydatnego do oznaczania ofiar: zębów, żuchw, kości długich, górnych elementów czaszek, dziobów.

—————————————————————————————————————————————–