Gmina żydowska w Piotrkowie Trybunalskim posiadała dwa miejsca pochówku. Pierwszy cmentarz powstał zapewne około 1679 r., na mocy przywileju wydanego przez króla Jana III Sobieskiego. Przywilej ten został potwierdzony w 1778 r. przez Stanisława Augusta („na okopisko alias kierkow na schowanie zmarłych pozwalamy”). Wcześniej piotrkowscy Żydzi chowali swych zmarłych w Rozprzy. Nekropolię założono na tyłach synagogi przy obecnej ul. Wojska Polskiego. Według legendy miejsce na cmentarz wybrano dlatego, że już wcześniej znajdował się tam grób Żydówki, zabitej przez wojska hetmana Czarnieckiego po wojnie szwedzkiej (…).
—————————————————————————-
Wiadomo, że jeszcze w okresie międzywojennym na cmentarzu znajdowało się co najmniej kilkadziesiąt nagrobków, a jego obszar był zaniedbany i zarośnięty. W wyniku zniszczeń wszelkie ślady nekropolii zostały zatarte. W 2008 r. na tyłach dawnej synagogi umieszczono głaz z tablicą z napisem: „Pamięci Żydów piotrkowskich, żyjących w tym mieście od XVI w. Położyli ten kamień w czerwcu 2008 r. ci, co pamiętają. Na tym miejscu znajdował się pierwszy cmentarz żydowski założony w Piotrkowie pod koniec XVII wieku”.
————————————————————————-
————————————————————————-
Pod koniec XVIII w. władze Piotrkowa podjęły decyzję o zamknięciu cmentarzy znajdujących się w obrębie zabudowy miejskiej i założeniu nowych na peryferiach. W latach 1791-1792 r. na tzw. Zagórkach, przy zbiegu obecnych ul. Spacerowej i Krętej powstał drugi cmentarz żydowski. W ciągu kolejnych stuleci pochowano tu tysiące żydowskich mieszkańców Piotrkowa i okolicznych miejscowości. Spoczęli tu m. in. :
– Chaim Dawid Bernard syn Isachara Bera z Działoszyna, zmarły w dn. 4 lutego 1858 r. (20 szewat 5618 r.), uznawany za cudotwórcę lekarz i cadyk, który został chasydem pod wpływem Dawida Biedermana z Lelowa; uczeń Jakowa Icchaka Horowica „Widzącego z Lublina”,
– Meir Menachem Finkler, zmarły według różnych źródeł w 1912 lub 1924 r. cadyk z dynastii radoszyckiej, – Isachar Dow Ber ha-Kohen syn Awrahama Cwi Tornheim z Wolborza, zmarły w dn. 20 październia 1887 r. (2 cheszwan 5648 r.), cadyk, uczeń Urie ze Strzelisk, Isachara Dowa z Radoszyc i Eliezera Hofsteina z Kozienic, autor dzieła „Awodat Isachar”,
– Menachem Mosze Waltfried z Roprzy.
————————————————————————————-
———————————————————————————-
Podczas drugiej wojny światowej cmentarz uległ częściowej dewastacji , a na jego terenie naziści dokonywali egzekucji. Ofiary grzebano w miejscu kaźni.
Pomimo zniszczeń jest to jeden z lepiej zachowanych cmentarzy żydowskich w Polsce. Nekropolia jest ogrodzona murem z cegły, w budynku przy wejściu mieszka opiekunka cmentarza Janina Grędecka. Na terenie cmentarza o powierzchni 3,3 ha zachowało się – według szacunkowych danych – około 3000 macew, z których najstarsze pochodzą z końca XVIII w. Znajdują się tu również groby osób zmarłych w okresie powojennym oraz w ostatnich latach, m. in. Bronki Herszlikowicz Podlejskej (zm. 22 marca 2000 r.) oraz Romana Hipszera (zm. 20 lutego 2005 r.). W 2004 r. dzięki staraniom m. in. Israela Meira Lau, Naftalego Lau-Lavie; Saula, Roberta, Henry’ego Howarda i Rose Dessau odbudowano ohele cadyków: potrójny ohel Meira Menachema Finklera, Isachara Dowa Bera ha-Kohena Tornheima i Menachema Mosze Waltfrieda oraz ohel Chaima Dawida Bernarda.
——————————————————————————–
Źródło informacji: http://www.kirkuty.xip.pl/piotrkowtryb.htm/tekst: K. Bielawski
Zdjęcia: Joanna Wieczorek
————————————————————————————————————————————————
Parafia Rzymskokatolicka pw. św. Jakuba w Piotrkowie Trybunalskim to najstarsza parafia miasta. Pierwszy dokument potwierdzający istnienie kościoła farnego pochodzi z 1349 roku. Przez lata kościół parafialny był świadkiem najważniejszych wydarzeń z historii Polski – obrad sejmów, Trybunałów Koronnych, dziękczynienia za elekcje królów oraz synodów duchowieństwa polskiego. Dziś piotrkowska fara, ,,matka” wszystkich świątyń miasta, stanowi parafię dziekańską. Na jej terenie znajdują się trzy kościoły – parafialny (św. Jakuba) oraz dwa rektoralne: oo. Jezuitów i oo. Bernardynów.
