{"id":7462,"date":"2014-07-22T22:22:35","date_gmt":"2014-07-22T20:22:35","guid":{"rendered":"http:\/\/joannawieczorek.pl\/?p=7462"},"modified":"2015-08-16T22:42:00","modified_gmt":"2015-08-16T20:42:00","slug":"bryzgiel-jezioro-wigry-22-07-2014","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/?p=7462","title":{"rendered":"Bryzgiel: Jezioro Wigry – 22.07.2014"},"content":{"rendered":"

\"DSC_0960\"<\/a>Jezioro Wigry po\u0142o\u017cone jest w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Polski, w dorzeczu Czarnej Ha\u0144czy, w samym sercu Wigierskiego Parku Narodowego, stanowi\u0105c najwi\u0119kszy i najcenniejszy jego obiekt hydrograficzny. Wigry s\u0105 jednym z 42 jezior wyst\u0119puj\u0105cych w granicach Parku i tak, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 jezior obj\u0119te zosta\u0142o ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105. Nazwa jeziora pochodzi prawdopodobnie od litewskiego przymiotnika vingrus – kr\u0119ty, co w\u0142a\u015bciwie opisuje kszta\u0142t tego akwenu.<\/span><\/em>
\n Powstanie jeziora Wigry, jak i ostateczne ukszta\u0142towanie ca\u0142ego terenu Parku, zwi\u0105zane jest z okresem ostatniego zlodowacenia. W swoim maksymalnym zasi\u0119gu l\u0105dol\u00f3d pokrywa\u0142 obszar rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 od p\u00f3\u0142nocy po dolin\u0119 Biebrzy. W okresie tym wy\u017c\u0142obione zosta\u0142y pod lodowcem rynny o stromych zboczach i nier\u00f3wnym dnie, mi\u0119dzy innymi rynny jeziora Wigry. Wody wyp\u0142ywaj\u0105ce spod czo\u0142a lodowca wynosi\u0142y materia\u0142 piaszczysto-\u017cwirowy i tworzy\u0142y pok\u0142ady sandrowe. Po okresie ocieplenia, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142o wycofywanie si\u0119 (recesja) lodowca, nast\u0105pi\u0142o ponowne och\u0142odzenie klimatu i powt\u00f3rne nasuwanie si\u0119 (transgresja) czo\u0142a l\u0105dolodu w kierunku po\u0142udniowym – tzw. subfaza wigierska. Napieraj\u0105cy l\u0105dol\u00f3d cz\u0119\u015bciowo zniszczy\u0142 wcze\u015bniejsze moreny czo\u0142owe i zmieni\u0142 form\u0119 wzniesie\u0144, kt\u00f3rych pozosta\u0142o\u015bciami s\u0105 obecnie wyspy na jeziorze Wigry: Ord\u00f3w, Ostr\u00f3w i Krowa. W nast\u0119pnym okresie, znanym jako subfaza ha\u0144cza\u0144ska, czo\u0142o lodowca rozdzieli\u0142o si\u0119 na liczne loby i charakteryzowa\u0142o si\u0119 znaczn\u0105 ruchliwo\u015bci\u0105. U schy\u0142ku plejstocenu, oko\u0142o 14 tysi\u0119cy lat temu, rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 okres ostatecznego rozpadu i zaniku pokrywy lodowej. Ogromne bry\u0142y i p\u0142aty lodu roztapia\u0142y si\u0119 bardzo wolno. W miejscu wyst\u0119powania zagrzebanych bry\u0142 lodowych pojawia\u0142y si\u0119 pocz\u0105tkowo p\u0142askie obni\u017cenia, w kt\u00f3rych rozwija\u0142a si\u0119 ro\u015blinno\u015b\u0107 torfowiskowa. Dopiero istotne ocielenie klimatu, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142o oko\u0142o 12 tysi\u0119cy lat temu, doprowadzi\u0142o do szybkiego pog\u0142\u0119biania si\u0119 jezior, a\u017c do ostatecznego wytopienia si\u0119 lod\u00f3w. W tym okresie powsta\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 jezior obecnego Parku, w tym kompleks po\u0142\u0105czonych mis jeziornych tworz\u0105cych Prawigry. W d\u0142ugim procesie wype\u0142niania si\u0119 osadami dennymi, zarastania stref brzegowych i p\u0142ycizn Prawigry przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 stopniowo w grup\u0119 14 jezior i jeziorek, o \u0142\u0105cznej powierzchni oko\u0142o 2,5 tys. ha.<\/span><\/em><\/p>\n

\"DSC_0960\"<\/a>\u00a0 \"DSC_0963\"<\/a><\/p>\n

———————————————————————————————————————————————–
\n Jezioro Wigry jest jednym z najg\u0142\u0119bszych i najwi\u0119kszych jezior Polski. Powierzchnia zwierciad\u0142a wody Wigier wynosi 2 118,3 ha, a le\u017c\u0105cych na nim wysp – 68,4 ha. Maksymalna g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 zbiornika wynosi 73,0 m, a \u015brednia 15,8 m. Jezioro jest akwenem bardzo zr\u00f3\u017cnicowanym pod wzgl\u0119dem batymetrii i kszta\u0142tu misy jeziornej. Charakteryzuje si\u0119 bardzo dobrze rozwini\u0119t\u0105 lini\u0105 brzegow\u0105, kt\u00f3rej d\u0142ugo\u015b\u0107 wynosi 72,0 km, z czego prawie 29 km przypada na brzegi poro\u015bni\u0119te lasem. D\u0142ugo\u015b\u0107 maksymalna jeziora wynosi 17,5 km, szeroko\u015b\u0107 – 3,5 km, a obj\u0119to\u015b\u0107 misy jeziornej – 336 726,7 tys. m3.<\/span><\/em><\/p>\n

\"DSC_0968\"<\/a>\u00a0\u00a0 Mis\u0119 jeziora tworz\u0105 dwie rynny, po\u0142\u0105czone poprzecznym zag\u0142\u0119bieniem moreny dennej. Jezioro odznacza si\u0119 niezwykle urozmaicon\u0105 rze\u017ab\u0105 dna. Mo\u017cna tu spotka\u0107 liczne g\u0142\u0119boczki oddzielone od siebie p\u0142yciznami \u015br\u00f3djeziornymi oraz strome skarpy o wysoko\u015bci dochodz\u0105cej do 30 metr\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na znaczne zr\u00f3\u017cnicowanie zbiornika ca\u0142e jezioro zosta\u0142o podzielone na pi\u0119\u0107 cz\u0119\u015bci: Plos Wigierski, Plos Szyja, Plos Zak\u0105towski, Plos Bryzglowski i Zatok\u0119 Wigierki. <\/span><\/em>
\n Plos Wigierski (zwany tak\u017ce Plosem P\u00f3\u0142nocnym) stanowi morenow\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jeziora. Wyra\u017anie widoczne s\u0105 trzy du\u017ce zatoki, z kt\u00f3rych dwie – Zatoka Zadworze (Zat. P\u00f3\u0142nocna) i Zatoka Wschodnia oddzielone s\u0105 od siebie d\u0142ugim, g\u0142\u0119boko wcinaj\u0105cym si\u0119 w plos P\u00f3\u0142wyspem Klasztornym. We wschodniej cz\u0119\u015bci plosa znajduje si\u0119 Zatoka Ha\u0144cza\u0144ska, do kt\u00f3rej wpadaj\u0105 wody Czarnej Ha\u0144czy. Czarna Ha\u0144cza w swoim biegu przecina jezioro z zachodu na wsch\u00f3d i opuszcza wody Wigier u podn\u00f3\u017ca P\u00f3\u0142wyspu Klasztornego. Wyst\u0119puje tu kilka wysp, z kt\u00f3rych najwi\u0119ksz\u0105 jest Wyspa Mysia. Najwi\u0119ksze g\u0142\u0119boko\u015bci w tej cz\u0119\u015bci jeziora przekraczaj\u0105 50 m, a w miejscu zetkni\u0119cia si\u0119 Plosa Wigierskiego z Plosem Szyja – \u015brodkow\u0105, rynnow\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jeziora znajduje si\u0119 maksymalna g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 73 m. <\/span><\/em>
\n \u00a0\u00a0\u00a0Plos Szyja jest rynn\u0105 przebiegaj\u0105c\u0105 z p\u00f3\u0142nocnego zachodu na po\u0142udniowy wsch\u00f3d. G\u0142\u0119boko\u015bci jeziora przekraczaj\u0105 tu 50 metr\u00f3w. <\/span><\/em><\/p>\n

\"DSC_0974\"<\/a>Plos Zak\u0105towski (Ploso \u015arodkowe) ma form\u0119 jeziora morenowego. Wyst\u0119puj\u0105 tu dwie du\u017ce zatoki: Krzy\u017ca\u0144ska – wcinaj\u0105ca si\u0119 g\u0142\u0119boko w l\u0105d w po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci jeziora i Pod Rzeczk\u0105 (Zat. Wasilczykowska). W tej cz\u0119\u015bci jeziora wyst\u0119puj\u0105 rozleg\u0142e mielizny i kilka wysp, m.in. Wyspa Kamie\u0144. Maksymalna g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 plosa wynosi 42 metry.<\/span><\/em>
\n Plos Bryzglowski (Ploso Zachodnie) posiada rozleg\u0142e mielizny \u015br\u00f3djeziorne i liczne wyspy, z najwi\u0119ksz\u0105 wysp\u0105 jeziora Wysp\u0105 Ostr\u00f3w. W p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci plosa wyst\u0119puj\u0105 dwie du\u017ce zatoki: Przew\u0142okowa i S\u0142upia\u0144ska. Dno plosa jest bardzo nieregularne, z licznymi g\u0142\u0119boczkami i progami, w kt\u00f3rych gromadz\u0105 si\u0119 osady wapienne pochodzenia organicznego. Najwi\u0119ksza g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 w tej cz\u0119\u015bci jeziora dochodzi do 44 metr\u00f3w.<\/span><\/em>
\n \u00a0\u00a0\u00a0Zatoka Wigierki stanowi w\u0105sk\u0105 i wyd\u0142u\u017con\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rynnow\u0105 jeziora, zamkni\u0119t\u0105 od zachodu Zatok\u0105 Uklei. Obje zatoki oddzielone s\u0105 od siebie wyra\u017anym progiem podwodnym.<\/span><\/em><\/p>\n

Walory przyrodnicze<\/strong><\/span><\/em>
\n \u00a0\u00a0 Zr\u00f3\u017cnicowanie warunk\u00f3w siedliskowych w strefie przybrze\u017cnej (litoralu) jeziora Wigry wp\u0142ywa na sk\u0142ad i liczebno\u015b\u0107 wyst\u0119puj\u0105cych tu zespo\u0142\u00f3w ro\u015blinnych i zwierz\u0119cych. Ro\u015bliny wynurzone, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych dominuje trzcina (Phragmites australis), rosn\u0105 w pasie o zmiennej, lecz na og\u00f3\u0142 niewielkiej szeroko\u015bci – od kilku do kilkunastu metr\u00f3w. Trzcinie towarzysz\u0105 inne ro\u015bliny wynurzone \u0096 pa\u0142ki (Typha sp.), oczerety (Schoenoplectus sp.), k\u0142o\u0107 wiechowata (Cladium mariscus), je\u017cog\u0142\u00f3wki (Sparganium sp.) i skrzypy (Equisetum sp.). Za pasem szuwar\u00f3w, zw\u0142aszcza w zatokach nie nara\u017conych na silne falowanie, wyst\u0119puje pas ro\u015blin z li\u015b\u0107mi p\u0142ywaj\u0105cymi. Tworzy go g\u0142\u00f3wnie gr\u0105\u017cel \u017c\u00f3\u0142ty ((Nuphar luteum) oraz znacznie rzadziej grzybienie p\u00f3\u0142nocne (Nymphaea candida). Dno strefy przybrze\u017cnej jeziora porastaj\u0105 tak\u017ce ro\u015bliny zanurzone. Cho\u0107 w wielu miejscach nara\u017conych na silne falowanie ro\u015blinno\u015b\u0107 zanurzona jest bardzo sk\u0105pa, to w innych, spokojniejszych i g\u0142\u0119bszych, wyst\u0119puj\u0105 podwodne \u0142\u0105ki. Ich sk\u0142ad gatunkowy jest zr\u00f3\u017cnicowany, z dominuj\u0105cymi w ostatnich latach rogatkiem (Ceratophylum sp.), rdestnicami: \u015bcie\u015bnion\u0105 (Potamogeton compressus), przeszyt\u0105 (P. perfoliatus) i l\u015bni\u0105c\u0105 (P. nitens) oraz w\u0142osienicznikiem (Batrachium sp.). W strefie przybrze\u017cnej i na g\u0142\u0119boko\u015bciach do 5-6 m wyst\u0119puj\u0105 glony nitkowate. Ich okresowo liczne wyst\u0119powanie wskazuje na post\u0119puj\u0105cy proces wzrostu \u017cyzno\u015bci (eutrofizacji) Wigier. <\/span><\/em><\/p>\n

\"DSC_0975\"<\/a>\u00a0\u00a0 Ro\u015blinno\u015b\u0107 szuwarowa zajmuje og\u00f3\u0142em powierzchni\u0119 ponad 230 ha, co stanowi prawie 11% powierzchni jeziora Wigry. Wyst\u0119puje prawie na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci linii brzegowej (os\u0142ania oko\u0142o 90% brzeg\u00f3w). Strefa ro\u015blinno\u015bci wynurzonej jest miejscem l\u0119g\u00f3w i wyprowadzania piskl\u0105t ptak\u00f3w wodnych, miejscem \u017cerowania i schronieniem dla narybku oraz siedliskiem wyst\u0119powania wielu zespo\u0142\u00f3w bezkr\u0119gowc\u00f3w. Niekt\u00f3re z bezkr\u0119gowc\u00f3w strefy pobrze\u017ca zas\u0142uguj\u0105 na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119. Nalez\u0105 do nich, na przyk\u0142ad, zespo\u0142y wrotk\u00f3w (Rotatoria) zasiedlaj\u0105cych wype\u0142nione wod\u0105 przestrzenie pomi\u0119dzy ziarnami piasku. Dno g\u0142\u0119bin jeziora zasiedlaj\u0105 zespo\u0142y s\u0142abo dotychczas poznanej fauny bezkr\u0119gowc\u00f3w. Do najciekawszych zwierz\u0105t zamieszkuj\u0105cych ciemne i zimne wody przydenne nale\u017c\u0105 niekt\u00f3re skorupiaki, w tym b\u0119d\u0105cy reliktem polodowcowym obun\u00f3g Pallasea quadrispinosa oraz larwy wodzieni (Chaoborus sp.).<\/span><\/em>
\n \u00a0\u00a0\u00a0W wodach Wigier odnotowano do tej pory wyst\u0119powanie 28 gatunk\u00f3w ryb, w tym: okonia (Perca fluviatilis), szczupaka (Esox lucius), stynki (Osmerus eperlanus), lina (Tinca tinca), kie\u0142bia (Gobio gobio), pstr\u0105ga potokowego (Salmo trutta morpha fario), sielawy (Coregonus albula), siei (Coregonus lavaretus), suma (Silurus glanis) i troci jeziorowej (Salmo trutta morpha lacustris). Dwa ostatnie gatunki ryb zosta\u0142y w ostatnich latach ponownie wprowadzone do w\u00f3d Wigier w ramach prowadzonej przez Park ochrony ekosystem\u00f3w wodnych. Ochrona ta polega m.in. na zachowaniu r\u00f3\u017cnorodno\u015bci w zespo\u0142ach ryb, poprzez niedopuszczenie do wygini\u0119cia gatunk\u00f3w autochtonicznych oraz restytucji gatunk\u00f3w uprzednio wyst\u0119puj\u0105cych, kt\u00f3re ust\u0105pi\u0142y na skutek wp\u0142ywu czynnik\u00f3w antropogenicznych.<\/span><\/em><\/p>\n

\"DSC_0971\"<\/a>\u00a0\u00a0 Jezioro Wigry jest wa\u017cn\u0105 ostoj\u0105 dla wielu gatunk\u00f3w ptak\u00f3w. Aktualnie gniazduje tu co najmniej 85 gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, w tym 29 wodnych i wodno-b\u0142otnych. Do najliczniejszych gatunk\u00f3w nale\u017c\u0105: trzcinniczek (Acrocephalus scirpaceus), mewa \u015bmieszka (Larus ridibundus), perkoz dwuczuby (Podiceps cristatus), \u0142yska (Fulica atra) i trzciniak (Acrocephalus arundinaceus). Z gatunk\u00f3w niel\u0119gowych cz\u0119sto mo\u017cna spotka\u0107 stada kormoran\u00f3w czarnych (Phalacrocorax crabro), przylatuj\u0105cych nad jezioro w celu zdobycia pokarmu. Gatunek ten umieszczony jest w „Polskiej czerwonej ksi\u0119dze zwierz\u0105t”, ze statusem gatunku wyprowadzonego z zagro\u017cenia. Jezioro Wigry jest rejonem l\u0119gowym siedmiu innych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w, kt\u00f3re jako szczeg\u00f3lnie zagro\u017cone w\u0142\u0105czone zosta\u0142y do „Polskiej czerwonej ksi\u0119gi zwierz\u0105t”. S\u0105 to: b\u0105k (Botaurus stellaris), g\u0105go\u0142 (Bucephala clangula), kania ruda (Milvus milvus), bielik (Haliaeetus albicilla), kropiatka (Porzana porzana), zielonka (Porzana parva) i w\u0105satka (Panurus biarmicus). Do najcenniejszych lokalnych ostoi ptak\u00f3w, w obr\u0119bie jeziora, nale\u017c\u0105 pasy szuwar\u00f3w w rejonie Magdalenowa, Czerwonego Folwarku i Rosochatego Rogu, gdzie ma swoje l\u0119gowiska m.in. b\u0105k i w\u0105satka.<\/span><\/em><\/p>\n

\"DSC_0979\"<\/a>Turystyka i rekreacja<\/strong><\/span><\/em>
\nJezioro Wigry jest jednym z o\u015bmiu jezior Parku udost\u0119pnionych do cel\u00f3w turystycznych i rekreacyjnych. Uprawianie turystyki wodnej dozwolone jest w okresie od 1 czerwca do 31 pa\u017adziernika, z wyj\u0105tkiem akwenu po\u0142o\u017conego na po\u0142udnie od wysp Ord\u00f3w, Ostr\u00f3w i Krowa, na kt\u00f3rym sezon turystyczny rozpoczyna si\u0119 od 15 czerwca. Jezioro mo\u017cna zwiedza\u0107 kajakiem, \u0142odzi\u0105 wios\u0142ow\u0105, \u017cagl\u00f3wk\u0105 lub innym sprz\u0119tem p\u0142ywaj\u0105cym bez silnika spalinowego. W okresie wolnym od lodu po jeziorze p\u0142ywa statek spacerowy mog\u0105cy pomie\u015bci\u0107 oko\u0142o 25 os\u00f3b. W okresie zimowym dozwolone jest uprawianie sport\u00f3w bojerowych i \u0142y\u017cwiarstwa. Turyst\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105 przepisy ochrony przyrody, w tym zakaz wp\u0142ywania w stref\u0119 szuwar\u00f3w, postoju sprz\u0119tu p\u0142ywaj\u0105cego przy wyspach, niszczenia ro\u015blinno\u015bci wodnej, p\u0142oszenia zwierz\u0105t, podwodnego polowania oraz nurkowania z butlami tlenowymi. Z uprawiania turystyki wy\u0142\u0105czony jest pas wodny o szeroko\u015bci 100 metr\u00f3w przylegaj\u0105cy do brzeg\u00f3w jeziora na odcinku od Zatoki Ha\u0144cza\u0144skiej do p\u00f3\u0142wyspu \u0141ysocha. W\u0119dkowanie mo\u017ce si\u0119 odbywa\u0107 po wykupieniu licencji na sportowy po\u0142\u00f3w ryb wed\u0142ug zasad zbli\u017conych do regulaminu Polskiego Zwi\u0105zku W\u0119dkarskiego, lecz z pewnymi ograniczeniami. Przy ka\u017cdej zakupionej licencji znajduje si\u0119 regulamin po\u0142owu okre\u015blaj\u0105cy zasady obowi\u0105zuj\u0105ce w danym roku. <\/span><\/em><\/p>\n

\"DSC_0962\"<\/a>\"DSC_0971\"<\/a><\/p>\n

\u00a0 <\/span><\/em>
\n<\/span><\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\n

Wigierski Park Narodowy\/Tekst: Lech Krzysztofiak<\/span><\/p>\n

Zdj\u0119cia: Joanna Wieczorek<\/p>\n

——————————————————————————————————————————————–<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jezioro Wigry po\u0142o\u017cone jest w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej cz\u0119\u015bci Polski, w dorzeczu Czarnej Ha\u0144czy, w samym sercu Wigierskiego Parku Narodowego, stanowi\u0105c najwi\u0119kszy i najcenniejszy jego obiekt hydrograficzny. Wigry s\u0105 jednym z 42 jezior wyst\u0119puj\u0105cych w granicach Parku i tak, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 jezior obj\u0119te zosta\u0142o ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105. Nazwa jeziora pochodzi prawdopodobnie od litewskiego przymiotnika vingrus – kr\u0119ty, co […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-7462","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-moje-wedrowanie-w-obiektywie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7462","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7462"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7478,"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7462\/revisions\/7478"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}