{"id":1705,"date":"2011-10-08T19:34:24","date_gmt":"2011-10-08T17:34:24","guid":{"rendered":"http:\/\/wieczorek.tk\/?p=1705"},"modified":"2011-11-04T18:56:59","modified_gmt":"2011-11-04T16:56:59","slug":"lekcja-warsztatowa-zabrane-dziecinstwo-%e2%80%93-germanizacja-dzieci-polskich-1939-1945-5-10-2011","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/joannawieczorek.pl\/?p=1705","title":{"rendered":"Lekcja warsztatowa – Zabrane dzieci\u0144stwo – germanizacja dzieci polskich (1939-1945) – 5.10.2011"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W dniu 5 pa\u017adziernika 2011 w Zespole Szkolno-Gimnazjalnym w Niechcicach odby\u0142a si\u0119 dwugodzinna lekcja warsztatowa z historii najnowszej dla klas III Gimnazjum. Zaj\u0119cia przeprowadzone zosta\u0142y w ramach wsp\u00f3\u0142pracy edukacyjnej \u00a0z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej oddzia\u0142 w \u0141odzi.
\nTemat<\/strong>: <\/em>Zabrane dzieci\u0144stwo<\/em> – germanizacja dzieci polskich (1939-1945<\/em>) <\/em><\/span><\/strong>
\nLekcja przybli\u017cy\u0142a m\u0142odzie\u017cy mechanizm germanizacji oraz indywidualne losy dzieci polskich, kt\u00f3re zdo\u0142a\u0142y wyrwa\u0107 si\u0119 z nazistowskiego spo\u0142ecze\u0144stwa i powr\u00f3ci\u0107 do ojczyzny.
\n<\/em>Prowadz\u0105cy w niezwyk\u0142y spos\u00f3b przedstawi\u0142 tragedi\u0119 jednostki, narodu, dziecka – efekt celowej polityki okupanta, kt\u00f3ry zmierza\u0142 do eksterminacji narod\u00f3w „ni\u017cszych” od rasy germa\u0144skiej.
\n\u0141\u00f3d\u017a – miasto po\u0142o\u017cone na terenach wcielonych do III Rzeszy – otrzyma\u0142a nazw\u0119 Litzmanstadt. Trwa\u0142o tu osiedlanie si\u0119 Niemc\u00f3w oraz przesiedlanie lokalnej ludno\u015bci polskiej i \u017cydowskiej. Wysiedle\u0144cy trafiali cz\u0119sto do prowizorycznych oboz\u00f3w przej\u015bciowych i przesiedle\u0144czych, kt\u00f3re stawa\u0142y si\u0119 o\u015brodkami rozdzia\u0142u si\u0142y roboczej i wynaradawiania. W\u0142adze nazistowskie tworzy\u0142y tak\u017ce specjalne obozy dla dzieci, kt\u00f3re oddzielano od rodzic\u00f3w i kierowano do pracy lub poddawano germanizacji. Dzieci spe\u0142niaj\u0105ce nazistowskie kryteria rasowe przeznaczano do zniemczenia. W zale\u017cno\u015bci od wieku, trafia\u0142y do niemieckich rodzin zast\u0119pczych, niemieckich szk\u00f3\u0142 ojczy\u017anianych, do niemieckich rodzin na wsi, do plac\u00f3wek Hitlerjugend (ch\u0142opcy) i Bund Deutcher M\u00e4del (dziewcz\u0119ta) oraz „ludowych o\u015brodk\u00f3w wychowawczych” w Niemczech oraz o\u015brodk\u00f3w germanizacji na terenie Kraju Warty. Po wojnie polskie w\u0142adze podj\u0119\u0142y starania o rewindykacj\u0119 zgermanizowanych dzieci z obszaru Niemiec. Do 1947 r. powr\u00f3ci\u0142o do Polski blisko 30 tys. ma\u0142ych Polak\u00f3w, z 200 tys. germanizowanych w czasie II wojny \u015bwiatowej.
\nProwadz\u0105cy zaj\u0119cia p. Artur Ossowski dalej konkludowa\u0142:\u00a0 (…) nie wszystkie dzieci mia\u0142y tyle szcz\u0119\u015bcia, \u017ce trafia\u0142y do os\u00f3b spokojnych, kt\u00f3re obdarzy\u0142y je ciep\u0142em i chroni\u0142y przed brutalno\u015bci\u0105 wojny. Najcz\u0119\u015bciej los nie szcz\u0119dzili im przykro\u015bci, upokorze\u0144 oraz b\u00f3lu. Przyk\u0142adem tego mo\u017ce by\u0107 osierocone rodze\u0144stwo Adamiak\u00f3w, kt\u00f3re hitlerowcy przewie\u017ali do obozu przesiedle\u0144czego przy ulicy \u0141\u0105kowej 4 w \u0141odzi. Tam pr\u00f3bowano polskie dzieci rozdzieli\u0107. W\u00f3wczas ma\u0142a, zrozpaczona Halinka rzuci\u0142a si\u0119 na stra\u017cnika. Ku zdziwieniu wszystkich Niemiec nie pobi\u0142 jej, ale pozwoli\u0142, \u017ceby brat Piotr do\u0142\u0105czy\u0142 do siostry. Razem wyjechali do obozu w Kaliszu. Dalej by\u0142 o\u015brodek wychowawczy w Luksemburgu i dla germanizowanych sierot w Sanki Martin ko\u0142o Salzburga. Dzieci nie znalaz\u0142y si\u0119 jednak w „normalnej” rodzinie. Niemiec, kt\u00f3ry je przej\u0105\u0142 potrzebowa\u0142 tylko si\u0142y roboczej do pracy w wielkim gospodarstwie rolnym. Ponadto za ka\u017cde „przygarni\u0119te” dziecko otrzymywa\u0142 od pa\u0144stwa okre\u015blon\u0105 sum\u0119 pieni\u0119dzy. Jedenastoletnia Halina i jej brat Piotr pracowali kilkana\u015bcie godzin dziennie. Ona spa\u0142a na strychu, on za\u015b w stajni. Gospodarz, kt\u00f3ry straci\u0142 na wojnie dw\u00f3ch syn\u00f3w cz\u0119sto wy\u0142adowywa\u0142 swoje emocje na polskim rodze\u0144stwie. Do Polski wr\u00f3cili w 1945 r. uciekaj\u0105c wcze\u015bniej przed sadystycznym opiekunem, bo obawiali si\u0119 o swoje \u017cycie. Po kilkumiesi\u0119cznej, samotnej w\u0119dr\u00f3wce przyjechali do \u0141odzi.
\nNast\u0119pnie zaproszony go\u015b\u0107 opowiedzia\u0142 niezwykle wzruszaj\u0105c\u0105 histori\u0119 Basi w oparciu o materia\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy. Oto on: „Niekiedy jedyn\u0105 pami\u0105tk\u0105 by\u0142 ostatni list, tzw. wojennych rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy dziecko przechowywa\u0142o przez szereg lat: „Szanowna pani Kossak! Jutro nasza Barbel ma ruszy\u0107 w podr\u00f3\u017c do ojczyzny, do pani, jako babci. Dlatego chcia\u0142bym opowiedzie\u0107 pani troch\u0119 o dotychczasowym \u017cyciu pani wnuczki. We wrze\u015bniu 1942 r. wzi\u0105\u0142em ja do naszego domu z sieroci\u0144ca w Polzin na Pomorzu. Rok wcze\u015bniej stracili\u015bmy na skutek \u015bmierci nasz\u0105 c\u00f3reczk\u0119. W\u00f3wczas zapragn\u0119li\u015bmy nowego \u017cycia w naszym pustym domu. O Barbel wiedzieli\u015bmy tylko, \u017ce mia\u0142a nazwisko Geissler i urodzi\u0142a si\u0119 w Gotenhafen 2 lutego 1938 r. Dalszych informacji o jej pochodzeniu nie mogli\u015bmy uzyska\u0107 mimo naszych pyta\u0144 i wysi\u0142k\u00f3w. Przyj\u0119li\u015bmy ja do naszego domu jak nasze rodzone dziecko i jako takie traktowali\u015bmy i wychowywali\u015bmy. W tym czasie nosi\u0142a r\u00f3wnie\u017c nasze nazwisko. Zawsze czu\u0142a si\u0119 tu dobrze. W 1943 r. zachorowa\u0142a na szkarlatyn\u0119. Poza tym by\u0142a zdrowa i \u017cywa. Od trzech lat ucz\u0119szcza\u0142a do szko\u0142y publicznej. Barbel jest zdolna, nie ma jednak wystarczaj\u0105cej cierpliwo\u015bci do nauki. Ch\u0119tnie rysuje i maluje i jest w tym niezmordowana. W ostatnich dniach chorowa\u0142a na lekk\u0105 gryp\u0119, dlatego z wyrzutami sumienia pozwalamy jej podr\u00f3\u017cowa\u0107. Rozstanie z ni\u0105 nie przychodzi nam \u0142atwo. Ale wiemy, \u017ce dziecko nale\u017cy do swoich krewnych i pani ma to pierwsze prawo. Oddajemy j\u0105 pani \u015bwiadomi i pewni, \u017ce zrobili\u015bmy dla dziecka, to, co tylko by\u0142o w naszej mocy. \u017byczymy pani, aby zazna\u0142a pani wiele rado\u015bci z jej powodu. Przy tym mamy nadziej\u0119, \u017ce bardzo szybko i dobrze dostosuje si\u0119 do nowych warunk\u00f3w oraz, \u017ce b\u0119dzie zdrowa i weso\u0142a. Ucieszyliby\u015bmy si\u0119 mog\u0105c kiedy\u015b us\u0142ysze\u0107 o dalszym jej \u017cyciu i powodzeniu dziecka Wilh. Rossman?. <\/em>[Ze zbior\u00f3w Barbary Paciorkiewicz, t\u0142umaczenie Magdalena Filip].
\nDalej prowadz\u0105cy konstatowa\u0142: Ma\u0142ej Barbarze Paciorkiewicz ( z domu Gajzler) wojna odebra\u0142a dzieci\u0144stwo i to\u017csamo\u015b\u0107. St\u0105d d\u0142ugo zadawa\u0142a sobie pytanie, „kim naprawd\u0119 jest”? Urodzi\u0142a si\u0119 w 1938 roku w Gdyni. Na pocz\u0105tku wojny zmar\u0142a jej matka, a ca\u0142a rodzina zosta\u0142a wysiedlona z rodzinnego miasta. Ma\u0142a Basia mieszka\u0142a odt\u0105d z babci\u0105 i dziadkiem przy ul. Lipowej w \u0141odzi. Gdy mia\u0142a niespe\u0142na 4 lata- w 1942 r.-zabrano j\u0105 do domu dziecka przy ul. Prz\u0119dzalnianej. Tam poddano ja procedurze wynaradawiania…
\nNajpierw badania rasowe przy ul. Spornej, p\u00f3\u017aniej pobyt w hitlerowskich plac\u00f3wkach wychowawczych. Ostatecznie dosta\u0142a nowe nazwisko – Barbel Geisler i zosta\u0142a wys\u0142ana do miejscowo\u015bci Lemgo w zachodnich Niemczech. Trafia\u0142a do niemieckiego ma\u0142\u017ce\u0144stwa Rossman, kt\u00f3re straci\u0142o swoj\u0105 dziewi\u0119cioletni\u0105 c\u00f3rk\u0119. Poniewa\u017c ma\u0142a Basia nie pami\u0119ta\u0142a nic z czas\u00f3w wcze\u015bniejszych nigdy nie przysz\u0142o jej do g\u0142owy, \u017ce Rossmanowie nie s\u0105 jej prawdziwymi rodzicami. Tym bardziej, \u017ce starali si\u0119 jej stworzy\u0107 dom pe\u0142en rodzinnego ciep\u0142a. Na fotografiach z tamtego okresu wida\u0107 \u0142adnie ubran\u0105, u\u015bmiechni\u0119t\u0105 dziewczynk\u0119. „W tej ca\u0142ej tragedii ja mia\u0142am szcz\u0119\u015bcie znale\u017a\u0107 si\u0119 w rodzinie, do kt\u00f3rej w najtrudniejszych chwilach mojego \u017cycia nieraz t\u0119skni\u0142am<\/em>„- wspomina po latach. Koszmar dla niej rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 kilka lat po zako\u0144czeniu wojny. O tym, \u017ce jest Polk\u0105 dowiedzia\u0142a si\u0119 maj\u0105c 10 lat. Wcze\u015bniej, gdy zabierano j\u0105 od niemieckiej rodziny, my\u015bla\u0142a, \u017ce wyje\u017cd\u017ca z rodzinnego domu jedynie na wakacje.
\nPocz\u0105tkowo trafi\u0142a do obozu repatriant\u00f3w w Augustdorf, gdzie ludzie r\u00f3\u017cnych narodowo\u015bci czekali na transport do swoich kraj\u00f3w. St\u0105d wys\u0142ano j\u0105 poci\u0105giem do Katowic, gdzie dziewczynk\u0119 odebra\u0142 wujek i zabra\u0142 do Gda\u0144ska. To by\u0142 jej nowy dom – wujek, ciocia oraz ich tr\u00f3jka dzieci. Ci ludzie byli dla niej obcy, a na dodatek m\u00f3wili niezrozumia\u0142ym dla niej j\u0119zyku. Nie by\u0142a to komfortowa sytuacja dla ma\u0142ej dziewczynki. Dlatego brak wi\u0119zi rodzinnych oraz problemy bytowe, zaowocowa\u0142y konfliktami. Niebawem znalaz\u0142a si\u0119 ponownie w domu dziecka, gdzie zetkn\u0119\u0142a si\u0119 z sierotami, kt\u00f3re nierzadko by\u0142y \u015bwiadkami \u015bmierci swych rodzic\u00f3w. Odt\u0105d zacz\u0105\u0142 si\u0119 okres przykro\u015bci, gdy\u017c dla wielu ma\u0142ych podopiecznych by\u0142a ona Niemk\u0105, a okrzyki „ty parszywa Hitler\u00f3wo” pami\u0119ta do dzi\u015b. Nie trudno sobie wyobrazi\u0107, jakiego dramatu do\u015bwiadczy\u0142a i co czu\u0142a, gdy wr\u00f3ci\u0142a do kraju swych przodk\u00f3w. A przecie\u017c nie by\u0142a „odosobnionym przypadkiem”, albowiem traumatyczne prze\u017cycia by\u0142y udzia\u0142em tysi\u0119cy dzieci, gdy\u017c przesz\u0142y one d\u0142ug\u0105 i skomplikowan\u0105 drog\u0119 do polsko\u015bci.
\nW zaj\u0119ciach wykorzystano \u017ar\u00f3d\u0142a ikonograficzne oraz fragmenty wspomnie\u0144 i relacji germanizowanych dzieci.\n\t\t